به گزارش ابتکار، طی چند سال گذشته دولت برای عبور از بحران در بازارهایی مانند سکه و ارز پیشنهاد ورود آن ها به بازار بورس را مطرح کرده است. روز گذشته احمد مازنی عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نیز پیشنهاد ورود سینما به بورس را مطرح کرد. هر چند جزئیات دقیقی از نحوه ورود سینما و یا شرکت های تولیدکننده به این بازار را نداد، اما تجربه شکل گیری بورس کالا و سکه و عدم توفیق در تشکیل بازار ارز صادراتی نشان می دهد این پیشنهاد هم احتمالاً به سرنوشت سایرین دچار خواهد شد.

 

سوال اصلی این است که چرا اساساً بازار بورس ایران نمی تواند مانند سایر کشورهای دنیا پذیرای کالاهایی شود که در بازارهای بیرونی دچار نوسان های حبابی و هیجانی می شوند. هرچند بررسی ورود سینما به بازار بورس شرایط متفاوت تری نسبت به سکه و ارز دارد اما فصل مشترک آن با بورس کالا، ارز و سکه می تواند ساختار معیوب بازار بورس برای عدم توفیق حضور آن ها باشد.

 

کارشناسان معتقدند مشکل اصلی بازار بورس ساختار مدیریتی و نظارتی داخل بازار سرمایه است که به شدت دولت زده است. به نظر می‏رسد اصلاح قوانین و مقررات می‏تواندگره های به وجود آمده در آن را باز کند.

 

اما تشکیل بازار مشتقه ارزی که به گفته حمیدرضا میرمعینی کارشناس بازار سرمایه، از سال ۸۹ مطرح شده بود، در سال گذشته نیز مطرح شد و البته هر بار که زمزمه های آن مطرح شد باز به بن بست خورد.موضوعی که سال گذشته مورد توافق شورای عالی بورس، بر سر ایجاد بازار اوراق مشتقات ارزی شامل قراردادهای آتی و اوراق اختیار خرید و فروش ارز با سررسیدهای حداکثر شش ماهه بود که با هدف پوشش نوسان نرخ ارز، فرایند معاملات بازار غیر رسمی معاملات فردایی ارز را شفاف می کرد که البته این اتفاق رخ نداد.

 

از ارز و سکه تا سینما در بورس

روز گذشته احمد مازنی به خانه ملت با اشاره به ورود سینما به عرصه بورس و ایجاد صندوق اعتباری هنرمندان توسط مسئولان سینمایی به این منظور با هدف رونق اقتصادی سینما، گفت:«سینما در جهان به صنعتی پولدار تبدیل شده است و یکی از برنامه های ایران نیز در عرصه اقتصاد فرهنگی کسب درآمد از طریق سینما است، رونق سینما نیازمند این است که سرمایه گذاری در آن برای سرمایه گذاران به صرفه باشد و اکران هر فیلمی ارزش افزوده ای برای سینما به دنبال داشته باشد».

 

در این میان اما حمیدرضا میرمعینی کارشناس بازار سرمایه به «ابتکار» می گوید: «در کل شرکت های تولید کننده و دست اندرکاران سینمایی می توانند با یک تامین مالی وارد بازار سرمایه شوند اما اینکه محصولات سینمایی وارد این بازار شود کمی بعید به نظر می رسد».

 

وی با اشاره به مزیت های استفاده از بورس به عنوان بازار مورد وثوق در دنیا، اظهار می‏کند: سازمان بورس و بازارهای آن طبق یک قواعد و مقررات مشخصی عمل می کنند که به هر حال هر خرید و فروشی بر مبنای این قواعد شفاف تر از سایر بازارها انجام می گیرد. بازار ارز، اوراق بهادار و بازار مسکن در معاملات کلان، از جمله امکان هایی است که می تواند در بازار بورس صورت گیرد. 

 

میرمعینی تاکید می کند: در دنیا این شیوه جواب داده است و افرادی وارد بورس می شوند که حرفه ای بوده و مبنای رفتارهای معاملاتی شان بر پایه تحلیل است و تاثیر خوبی روی موضوع تامین امنیت سرمایه گذاری، اطلاع رسانی دقیق، قیمت گذاری و... می گذارد.

 

وی تصریح می کند: اگر بورس بر اساس قواعد و مقرراتی که در کشورهای پیشرفته نهادینه شده اداره شود، بسیار جایگزین مناسبی برای معمالات بخشی و غیر رسمی ای است که متولیان خاص دارد. 

 

این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه در کشور ما بورس کالا در حوزه‏هایی مانند فولاد، پتروشیمی و ... کارآیی خیلی خوبی ندارد، اظهار می کند: در بورس کالا به صورت دستوری از سوی نهادهایی مانند وزارت خانه ها قیمت گذاری می شود و فروشنده ها موظف هستند با قیمت مشخصی محصولات خود را بخرند اما خریداران به صورت رانتی خریداری می کنند و با چند برابر قیمت همان لحظه به فروش می رسانند. در یک ساختار ناقص و رانتی نمی توان امید یک معامله منطقی داشت».

 

ساختارهایی که باعث سوء استفاده افراد خاص شده است

میر معینی همچنین می گوید: کارکرد تمام ابزارهایی که در بازارهای پیشرفته وجود دارد ربط به سیاست های کلان دولت ها و انتخاب مدل آن ها برای شرایط اقتصادی کشورشان است. دولت ها شرایط را و کارکردهای بازارها را گاهی با تغییر اوضاع عوض می کنند اما شرایطی که در کشور وجود دارد نه به نفع شرکتی است که کالای خود را در بورس کالا عرضه می کند و نه به نفع مردم عادی است. تنها عده ای افراد مشخص از این فرصت سوء استفاده می کنند و این باعث شده کارکرد بورس کالا زیر سوال برود.

 

وی تصریح می کند: اگر بورس ارز هم تشکیل می شد و دولت دخالت مستقیم در آن نداشت می توانستیم امیدوار باشیم که این وضعیت نابسمانی و حباب های غیر منطقی در بازار رخ ندهد. تمام ابزارهایی که در یک اقتصاد وجود داشته و به عنوان بازوی اجرایی در می آید برای به وجود آمدن بازار آزادی است که جریان عرضه و تقاضا قواعد بازار را تعیین کند و براساس شرایط و ویژگی های محصول ونیاز متقضیان قیمت گذاری صورت گیرد اما در ایران از این نظام استفاده نمی کنیم و نتوانستیم بر اساس یکی از مدل های موجود در اقتصاد علمی، ساختارهای اقتصاد را بنا کنیم. 

 

وی می افزاید: مدلی در اقتصاد حاکم است که بخشی از آن از اقتصاد اسلامی، بخشی از اقتصاد سرمایه داری و بخشی از اقتصاد سوسیالیستی وام گرفته شده است که در این شرایط نمی توان در بخش های مختلف اقتصاد به تغییر در وضعیت امیدی داشت. فضای کسب و کار کشور در همه زمینه ها دچار مشکل است. عرضه ارز نیز در این شرایط ایراددار ساختاری به مشکل خواهد خورد. 

 

پیشنهادی که از سال ۸۹ اجرایی نشد

میر معینی در ادامه می گوید: در سال ۸۹ بحث راه اندازی بورس مشتقات ارزی را مطرح کردیم. مشتقات ارزی مثل اختیار خرید و فروش، قراردادهای آتی و امثالهم را شامل می شد که نیازی به معامله فیزیکی ارزی نیست. صرفاً ابزارهای مالی خرید و فروش می شوند . اگر این بازار همان موقع راه افتاده بود شاید این همه جوهای هیجانی کاذب در بازار رخ نمی داد.

 

وی می افزاید: در حال حاضر دغدغه بنگاه های اقتصادی غیر از تولید است و فرصتی برای نوآوری در تولید موجود نیست. زنجیره ای که درست کار نکند در همه بخش های اقتصادی اثرگذار است. عمده درگیری شرکت ها در بحث نقدینگی و سرمایه در گردش و تامین مالی است که نمی توان انتظار پیشرفت از آن ها داشت و متاسفانه اگر تا به حال توانستند به حیات خود ادامه دهند استفاده غیر عملیاتی از تورم بوده است که قیمت دارایی و محصولاتشان را بالا برده است. 

 

این کارشناس بازار سرمایه یادآور می شود: اگر بورس ها کارکردشان براساس استانداردهای تعریف شده در کشورهای پیشرفته دنیا باشد که دارای قواعد مشخصی است، می توانند تاثیر مناسبی بر اقتصاد بگذارند. باید گفت که قرار نیست ما دوباره چرخ را اختراع کنیم اما ما طی این سال ها ساختارهای پیشرفته و استانداردی را وارد اقتصاد کرده ایم اما زمان اجرا هر تغییری که خواستیم در آن داده ایم و کارکرد اصلی اش را از بین برده ایم.

 

ژوبین صفاری

 

 

.

منبع : sarpoosh.com