آکاایران: کارگردان بچه مهندس:جواد نماینده جوانان پرشور و باانگیزه است

قرار بود ابتدا این سریال ۳۰ قسمتی از شبکه پنج سیما روی آنتن برود و به یک باره در کنداکتور تغییر کرد و از شبکه دو و در ماه مبارک رمضان سال ۹۷ پخش شد.

به گزارش مشرق، سریال هایی که عمرشان بعد از فصل اول هم ادامه پیدا می کند حالا دیگر بیش از انگشتان دو دست شده است و یک پدیده عجیب تلقی نمی شود. سریال بچه مهندس یکی از همین نمونه هاست که طی سه سال، سه فصل از آن از شبکه دو پخش شد و اتفاقا مورد توجه هم قرار گرفت. البته نقدها و حاشیه ها پیرامون این سریال کم نبود، اما در مجموع بیننده داشت و جمعیت قابل قبولی را پای تلویزیون می نشاند. ارائه یک الگوی مناسب برای جوانان در بستر سریال و فیلم سینمایی، اتفاق تازه ای نیست و در همه کشورها سابقه دارد و در ایران و در دهه های ۶۰ و ۷۰ هم سابقه داشت و البته شکل کلیشه ای به خود می گرفت. آدم های سراسر سفیدی که روبه روی سراسر سیاهی قرار داشتند و درنهایت هم پیروز می شدند. پیش از بچه مهندس و در سریال کیمیا هم شاهد ارائه یک الگوی جوان، قوی و همه چیزدان برای دختران بودیم و حالا نوبت به جواد جوادی بود که فارغ از اسم انتخابی کلیشه ای، رفتارهایی شبیه به پیشینیان خود در سریال ها داشته باشد. سریال بچه مهندس را باید در مجموع سه فصل تحلیل کرد، اما بالا و پایین آمدن کیفیت سریال در فصل های مختلف و حتی در قسمت های هر فصل نشان از نبود یک دست فرمان کلی دارد. سریال های ماه مبارک رمضان سال ۹۹ در مجموع قابل دفاع نبودند، اما با همه این حرف ها، بچه مهندس۳ یکی از مجموعه هایی بود که تا حدودی مورد اقبال عمومی قرار گرفت و دنبال شد. درباره این سریال با علی غفاری کارگردان این مجموعه گفت وگو کرده ایم که در ادامه می خوانید.

,سند 2030,ماه مبارک رمضان,علی غفاری

به عنوان سوال اول کمی درخصوص پروسه تولید سه فصل بچه مهندس بگویید. آیا این درست است که وقتی فصل یک «بچه مهندس» را می ساختید، بنای ساخت فصل دوم و سوم را هم داشتید؟

نه، قرار ما این بود که سریالی ۴۵ قسمتی ساخته شود و از ابتدا تا انتها پخش شود. درواقع داستان درباره جوان موفقی بود که زندگی او را می دیدیم و اینکه بخش های کودکی و نوجوانی اش را به صورت فلاش بک در سریال می دیدیم. چون فیلمنامه آماده نبود، تصمیم گرفتیم ابتدا بخش های فلاش بک را که دوره کودکی جواد جوادی بود، ضبط کنیم. بعد از ساخت همین قسمت ها دیدیم، کار جذاب و دلنشین شده و ظرفیت یک فصل مستقل را دارد و همین شد فصل اول «بچه مهندس». داستان چون به صورت خطی پیش می رفت برای فصل دوم قسمت نوجوانی را آماده کردیم و بخش سوم هم سراغ دوره جوانی «بچه مهندس» رفتیم. در کل، سه بخش حدودا ۳۵ قسمتی شد.

شخصیت جواد جوادی قرار است به عنوان یک جوان انقلابی مومن مطرح شود و آنچه باید باشد، یا آن چیزی که هست را تصویر کردید.

اولا جواد جوادی که بود، همان چیزی است که شما دیدید. قرار است که باشد برای آینده است که ما ندیدیم. جواد جوادی شخصیتی بود که آنقدر شکست می خورد و سختی می کشد که به یک بلوغی می رسد. برای طراحی این شخصیت سعی کردیم براساس یک هدفگذاری پیش برویم. از ابتدای کار این هدف را داشتیم که تصویری از عزت و غرور ملی ارائه کنیم، ولی مسیر پیش رو، هنوز روشن نبود، چون فیلمنامه نداشتیم و قصه فصل اول را داشتیم و به مرور حین تولید مشغول نگارش فیلمنامه هم شدیم.  می دانستیم به کجا قرار است برسیم، ولی اینکه چگونه قرار است به این نقطه برسیم حین کار شکل گرفت و کشف و شهودی بود که در مسیر تولید اتفاق افتاد.

,سند 2030,ماه مبارک رمضان,علی غفاری

یکی از نقدهایی که درمورد سریال مطرح می شود، مربوط به شخصیت جواد جوادی است که چرا هیچ خبط و خطایی از این شخصیت نمی بینیم. یک معلم است برای بچه ها، یک مربی برای دوستانش و در یک کلام، یک قهرمان بی ایراد.

البته بگویم جواد جوادی در حین داستان، هم دچار لغزش هایی شد، اما عامل اصلی موفقیتش شخصیت مامان صدیقه و بابا اسماعیل بود که از کودکی مراقب و نگرانش بودند و هدایتش می کردند. طبعیتا سابقه مثبت و مثبت اندیشی اش غلبه می کرد بر اشتباهاتش. ولی همین جواد جوادی را می بینیم که عشق چشمانش را کور کرده بود و امکان داشت تصمیم نادرستی بگیرد، ولی از جایی به خودش می آمد و بیدار شد و مسیر نهایی اش را انتخاب کرد. جوادجوادی معصوم نبود، ولی به عنوان نماینده ای از جوان های صادق، پرشور، باانگیزه بود. ما سعی کردیم چنین شخصیتی را طراحی کنیم تا برای تماشاگران جذاب و دلنشین باشد.

وقتی سه قسمت بچه مهندس را که کنار هم بگذاریم با سه فضای متفاوت مواجهیم. در فصل سوم که دیگر جمع همه اینها بود، از بحث های فنی مهندسی گرفته تا بحث نیروهای امنیتی و تعقیب و گریز را می بینیم. این تغییر لحن کار را برای شما سخت نمی کرد و فکر نمی کردید مخاطبی را که دوفصل همراه شخصیت آمده بودند، پس بزند؟

قسمت اول کار، دوربین از داخل پرورشگاه اصلا بیرون نمی آمد و این اقتضای داستان بود. جهان جوادی همانقدر کوچک بود و داخل پرورشگاه بود. وقتی که  بزرگ تر شد، طبیعی بود که فضای داستان متفاوت شود و لحن آن هم تغییر کند. به نظرم در داستان، آرام آرام، لحن گویش و روایت تغییر می کند. اتفاقا فصل دوم به لحاظ لحن روایت، هم به نسبت فصل یک متفاوت بود.  یکی دیگر از دلایلی که لحن روایت در فصل سوم متفاوت از فصل های پیشین شد، به خاطر این بود که سراغ پدیده ای به نام کواد کوپتر رفتیم و اقتضای قصه، چنین روایتی را می طلبید. کواد کوپتر چیز غریب و نویی بود و تهدیدهای امنیتی هم بر این موضوع تاثیر گذاشت. این را هم بگویم که علاقه و سلیقه خودم هم بی تاثیر نبود، چون به سینمای معمایی، پلیسی و پرتعلیق علاقه مندم.  اینجا هم ترکیب سینمای معمایی و ملودرام، نتیجه خوبی به همراه داشت. بازخوردهایی که می بینم هم به گونه ای است که انگار همه سلایق از این سریال راضی بودند. ما صحنه های عاشقانه، طنز، پلیسی و حادثه ای داشتیم که مخاطبان خودش را راضی نگه می داشت. همین مساله باعث سختی کار هم می شد، چون در بخش هایی از سریال تغییر لحن داشتیم، ولی این اقتضای داستان بود. در قالب سریال سازی در اجرا سعی کردیم چیزی کم نگذاریم. شما دیدید که کواد کوپتر در مرحله آزمایش یا بخش هایی پالایشگاه یا در مرحله سقوط کردن و حتی مرحله شکار پهپاد آرکیو۱۷۰ و مونتاژ موازی این صحنه کار را پیچیده می کرد. به هرحال سعی کردیم که سریال به لحاظ جذب مخاطب قابل قبول باشد.

نگاه به منافع و امنیت ملی به خوبی در سریال دیده می شد و اینکه موضوعاتی مثل حوزه دلال های فضای علمی کشور شدند. تصویری که از دانشگاه نشان دادید، خیلی متفاوت است از تصویری که امروز ما در دانشگاه داریم. چقدر موافق این نقد به اثرتان هستید؟

به هرحال وقتی که وارد فضای دانشگاه می شویم نمی توانیم به کل آدم هایی که در محدوده دانشگاه هستند، بپردازیم. نه فرصتش هست و نه امکان پرداخت تک تک آدم های حاضر در دانشگاه وجود داشت. ما با آدم هایی کار داریم که برای قصه بچه مهندس موثر هستند. حالا اینکه صحنه شلوغ بوده یا نبوده به اقتضای داستان متفاوت است.

البته یک سری نقدهایی هم در حوزه فنی و مهندسی به «بچه مهندس» مطرح شده بود. اینکه گفته می شود سطح و ابعاد یک کار عظیم خیلی تقلیل داده شد. سوالم این است که برای این کار مشاور فنی هم داشتید و اصلا ضرورتی داشت که به این مسائل هم ورود کنید؟

ما با یک کار نمایشی طرفیم. نیاز درام و قصه ای که تعریف می کنیم به ما می گوید که چقدر باید به حوزه تخصصی یک حرفه و رشته علمی نزدیک شویم. آثار سینمایی موفق دنیا را که سراغ زندگی دانشمندانی مثل انیشتین رفتند هم ببیند، این نکته لحاظ شده است که زیاد وارد حوزه تخصصی علمی و فنی نمی شوند و کالبدشکافی نمی کنند. ما قرار نیست یک کار عملی تخصصی بسازیم. اگر قرار بود یک کار علمی صرف یا سریالی بسازیم که سراغ اجزای کوادکوپتر و جنگ الکترونیکی برود؛ قطعا شکل سریال فرق می کرد و داستان هم متفاوت با آن چیزی بود که برای «بچه مهندس» طراحی شده بود.

ما نیاز درام را تشخیص می دهیم و سعی می کنیم تا جایی که برای عموم مردم قابل قبول باشد، به مسائل فنی نزدیک شویم. امکان دارد متخصصان امر در نقاطی به سریال اشکال بگیرند، ولی این را هم باید در نظر گرفت که برای اکثریتی سریال می سازیم که علاقه مند به پرداخت ریز به جزئیات تخصصی نیستند و ممکن است حوصله شان سر برود که چرا سریال شده کلاس طراحی کوادکوپتر. درواقع ما با عنصر نمایشی اثر، رقابت و شکست ها و پیروزی های قهرمان سریال کار داریم. این نکته را هم بگویم که این امکان را داشتیم که به جای کوادکوپتر برویم سراغ یک رشته مهندسی دیگر ولی جذابیت و انرژی که در قصه طراحی کوادکوپتر بود، باعث شد این رشته مهندسی را انتخاب کنیم. این را هم یادآوری کنم که در سال های تعریف داستان که سال ۹۰ و ۹۱ است، داستان کوادکوپتر خیلی جذاب شده بود و البته همچنان هم برای مخاطب جذاب است.

,سند 2030,ماه مبارک رمضان,علی غفاری

در فضای مجازی واکنش های جنجالی در نسبت با دو فصل قبل از سریال رخ داده که مورد اخیرش، پخش موسیقی پایانی سریال است. ادعا می شود که موسیقی تیتراژ آخرین قسمت سریال، همخوانی یک خواننده لس آنجلسی را دارد و جنجال دیگر هم درمورد خواستگاری یک خانم از پسر جوان بود که در قسمت های میانی سریال شاهدش بودیم. درمورد این دو جنجال هم توضیح می دهید؟

در مورد جنجال اخیر، به طور دقیق از خواننده اش مطلع نیستم. این ترانه مشهورملی حماسی ماست که نخستین اجرای آن متعلق به استاد بنان است و سابقه تاریخی سروده شدن آن را هم می دانید. اگر بنا به نظر خودم بود دوست داشتم که سرود «ای ایران» استاد بنان را پخش می کردم، چون خیلی خاطره انگیز بود، اما چون تلویزیون مایل نبود اجرای این سرود توسط یک خواننده باشد؛ درنهایت تصمیم بر همین نسخه ای شد که از تلویزیون پخش شد که البته هیچ خواننده ای ندارد و بیشتر همخوانی این سرود، مد نظر ما بود.

نسخه تیتراژ پایانی سریال را صداوسیما انتخاب کرده بود؟

نه، این نسخه ای که پخش شد انتخاب خودم بود، ولی بیشتر همخوانی سرود مدنظر ما بود و هیچ اطلاعی از متن اصلی این نسخه نداشتیم و فکر نمی کنم که مخاطبان هم متوجه صدای تک خوانی خواننده باشند.

در مورد خواستگاری یک خانم از پسر دانشجو هم توضیح می دهید؟

فارغ از همه حواشی ای که برای این سکانس ایجاد شد؛ سوال من این است که آیا این مساله در جامعه ما وجود دارد یا نه؟

بله، وجود دارد. اما نسبت و اندازه آن چقدر است که بخواهیم در سریال نشان دهیم؟

کار من درصدگیری در فضای جامعه نیست، بلکه این است که بگویم این مساله در جامعه ما وجود دارد و نمی شود آن را کتمانش کرد و من هم آن را در بخشی از سریال گذاشتم.

بچه مهندس ۴ داریم؟

در حال حاضر صداوسیما و مردم علاقه مند هستند داستان «بچه مهندس» ادامه داشته باشد، ولی تا زمانی که بنده و تهیه کننده به طرح و داستان قدرتمندی نرسیم که مطمئن شویم بهتر از بچه مهندس های قبلی است سراغ «بچه مهندس ۴» نمی رویم. اگر یک ایده درجه یک داشتیم، با تمام میل سراغ ادامه داستان بچه مهندس می رویم.

درباره بچه مهندس

قرار بود ابتدا این سریال ۳۰ قسمتی از شبکه پنج سیما روی آنتن برود و به یک باره در کنداکتور تغییر کرد و از شبکه دو و در ماه مبارک رمضان سال ۹۷ پخش شد. سازندگان این سریال معتقد بودند ماه مبارک رمضان بهترین کنداکتور است و هر اثری بهتر از زمان های دیگر دیده می ‎شود. حالا در این بین هرکدام از شبکه های یک، دو و سه به دلیل قدمت و سراسری بودن، پربیننده تر هستند و بیشتر دیده می شوند. درنهایت سریالی که قرار بود از شبکه پنج سیما و در زمان دیگری پخش شود، از سال ۹۷ میهمان شبکه دو شده است.  داستان بچه مهندس ۱ از جایی شروع می شد که یک زن، کودک خود را با اصرار و التماس زیاد به پرورشگاه می سپارد و ادعا می کند اگر بچه را نپذیرند پدرش او را می فروشد. در پرورشگاه نام بچه را جواد جوادی می گذارند و او با بچه های دیگر در خانواده بزرگ پرورشگاه کم کم بزرگ می شود. صدیقه، همسر قدرت کم کم به او علاقه مند شده و رابطه عاطفی میان او و جواد برقرار می شود. مدیر پرورشگاه خانم جاهد، بسیار سخت گیر و خشن است که روش های تربیتی او موجب ناراحتی بچه ها و کارکنان مرکز شده است. از طرف دیگر سروکله صورت زخمی پیدا می شود و همه فکر می کنند پدر جواد است که در فصل دوم مشخص می شود پدر مژگان است. جواد که به کارهای فنی علاقه دارد و استعداد عجیبی در ساختن وسایل با استفاده از مواد بی مصرف دارد، از طرف دیگران بچه مهندس نامیده می شود.

جواد به یکی از دختران پرورشگاه به نام مژگان علاقه مند می شود و این علاقه یکی از محورهای اصلی این سریال می شود؛ آن را به سرپرستی خانم آقای عباسی می سپارند و جواد سعی می کند تا به او برسد و او را برگرداند. سپس صدیقه، مادر جواد جوادی، می میرد و... فصل اول سریال بچه مهندس کم حاشیه نداشت. از اتهام ترویج کودک همسری تا عدم تطبیق زمانی وقایع تاریخی با طراحی صحنه ها. «نه دوستانی که ما را به سند ۲۰۳۰ متهم کردند، سند را می شناسند و نه منتقدانی که به کودک همسری متهم کردند از کودک همسری چیزی می دانند، البته باید بگویم که دو بچه ۱۶ ساله هستند، اما به طور ناجوانمردانه گفته اند که یکی از آنها ۱۱ و دیگری ۱۴ ساله است. آنها حتی سریال را ندیده اند. دو بچه در تیرماه ۶۷ به کانون خانه بچه بی سرپرست آمده اند، مگر عقد کردند که می گویید کودک همسری را ترویج می دهیم» این جملات را حسن وارسته، یکی از نویسندگان سریال بچه مهندس در پاسخ به اتهامات آن زمان در یک نشست خبری گفته است. مرگ تلخ صدیقه هم یکی از نکاتی بود که در فصل اول مورد انتقاد قرار گرفت. به هر حال این سریال در خرداد ۹۷ پخش شد و مورد استقبال خوبی هم قرار گرفت.

بچه مهندس ۲

فصل دوم بچه مهندس به دوران نوجوانی جواد جوادی اختصاص داشت. دورانی که در کنار اتفاقات دیگر، شاکله اصلی داستان قسمت دوم را می ساخت. زمان شروع این فصل سال ۸۳ است و جواد که همچون کودکی اش کنجکاو است در این فصل به دنبال هویت اصلی خود است؛ بنابراین با یافتن سرنخی کوچک از مادرش گلچهره و پدرش که گمان می کند صورت زخمی است، به جست وجو می پردازد تا به راز گذشته خود پی ببرد. این رازگشایی فقط محدود به هویت خود نمی شود، او با زیر نظر گرفتن بابااسماعیل و نشانه هایی از سرلک، پی به هویت اصلی بابااسماعیل می برد. در میانه کنجکاوی های نوجوانانه و یافتن حقیقت، بر آن می شود تا سراغ عشق دوره کودکی اش مومو، که فرزندخوانده خانواده متمول عباسی شده است؛ رفته و قول و قرار کودکی را به مژگان و خانواده عباسی یادآوری کند.

جواد با یافتن خانه عباسی و دیدار مجدد با مژگان، دوباره با شروط دیگر خانواده عباسی روبه رو می شود. او برای رسیدن به مژگان باید به سن قانونی و عقلی رسیده و در دانشگاه معتبری قبول شود. جواد در ۱۸ سالگی پس از قبولی با رتبه خوب در کنکور، آن هم در دانشگاه امیرکبیر، با روزنامه اعلام نتایج پذیرفتگان کنکور نزد مژگان و خانواده اش می رود تا به آنها بگوید که به عهد خود وفا کرده و نوبت آنهاست که به قرار خود عمل کنند، اما باز با مانع جدیدی روبه رو می شود. خانواده عباسی قصد رفتن به کشور آمریکا را دارند و جواد و مژگان در فرودگاه با یکدیگر خداحافظی می کنند و مژگان به او قول می دهد که پایان داستان این دو خوش است... . داستان فصل دوم بچه مهندس در ۳۳ قسمت تهیه شد و زمستان ۹۷ از شبکه دو پخش شد. سیما تیرانداز، اندیشه فولادوند و علی اوسیوند بازیگرانی بودند که به فصل دوم اضافه شدند. این فصل برخلاف فصل اول حاشیه های زیادی نداشت و فاقد سروصدا روی آنتن رفت و نسبت به سری قبل و بعدی خودش بینندگان کمتری داشت.

کارگردان بچه مهندس

غفاری متولد ۱۳۴۶ است و فعالیت سینمایی خود را با حضور در پشت صحنه فیلم هراس به کارگردانی شهریار بحرانی آغاز کرد. سال ۱۳۷۶ با فیلم شاهرگ، اولین تجربه کارگردانی اش را ثبت می کند. یک فیلم پلیسی که به مساله موادمخدر می پردازد. بازیگرانی مانند فریبرز عرب نیا، چنگیز وثوقی و جلال پیشواییان در این فیلم حضور داشتند و در گیشه هم موفقیت نسبی داشت. غفاری یک سال قبل سریال«سرزمین ملائک» را برای شبکه یک ساخت. او در این سریال به جای کمال تبریزی ساختن این مجموعه را ادامه داد. پس از شاهرگ، فاصله ای ۱۰ ساله تا ساخته بعدی غفاری به وجود می آید. غفاری در سال ۸۶ و ۸۷ دو تله فیلم «پازل» و «بازگشت» را ساخت و برای دومین فیلم سینمایی اش سراغ «چراغ قرمز» رفت. فیلمی کمدی که هیچ شباهتی به ساخته اول غفاری نداشت که البته در گیشه هم شکست خورد. غفاری پس از چراغ قرمز و در کمال شگفتی، استرداد را در سال ۹۰ می سازد و چهار سیمرغ بلورین از جشنواره فجر به خاطرش کسب می کند.

استرداد مورد استقبال منتقدان قرار گرفت و نقطه مثبتی در نمودار کاری او بود. اما باز هم شباهتی به دیگر کارهایش نداشت. او در سال ۹۳ ، ابوزینب را می سازد که در مورد زندگی استشهادی عامر است و به ماجرای مقاومت یک خانواده لبنانی در سال های اشغال این کشور به دست رژیم صهیونیستی می پردازد. غفاری تمام علایق سینمایی اش را در سه فصل سریال بچه مهندس بروز داد. از ملودرام گرفته تا تعقیب وگریز و پلیس بازی و کمدی. چهار فیلم سینمایی و چهار سریال کارنامه هنری علی غفاری را پر می کنند و احتمالا باید در آینده شاهد انتخاب های متفاوتی از او باشیم.

منبع: روزنامه فرهیختگان
.

منبع : mashreghnews.ir